Ακολουθεί συνέντευξη της Dr. Anelia Trencheva, στο περιοδικό NDT, Dobrich Tribune.

-Dr. Trencheva, μπορείτε σας παρακαλώ να πείτε λίγα λόγια για εσάς στους αναγνώστες μας?

-Έχω τελειώσει ιατρική στο 1985. Αρχικά ήθελα να ασχοληθώ με τομέα που το πρώτο συνθετικό ήταν “ψύχο-”. Αλλά τότε, το μοναδικό το οποίο προτεινόταν ήταν η ψυχιατρική – την δεκαετία του 80 δεν υπήρχε άλλο. Ήθελα πολύ να βρώ το επάγγελμα το οποίο μου ταιριάζει. Γι αυτό αποφάσισα να σπουδάσω άλλα 6 χρόνια για τον δεύτερο μεταπτυχιακό τίτλο μου στην οικογενειακή ψυχοθεραπεία. Κατα την διάρκεια της εκπαίδευσης μου έπρεπε να δουλέψουμε πάνω σε προγράμματα. Έτσι, μιας και ιππεύω πολλά χρόνια, μου πρότειναν από το πανεπιστήμιο να κάνω πρόγραμμα για την θεραπευτική ιππασία. Μας πήρε πολύ χρόνο για να βρούμε την έδρα του παγκόσμιου συνδέσμου θεραπευτικής ιππασίας, που βρίσκεται στην Αυστραλία. Έπειτα κερδίσαμε ένα πρόγραμμα με αμερικανική επιχορήγηση και δουλεύαμε συνέχεια για ένα χρόνο. Το ελεγχόμενο γκούπ ήταν παιδιά με εγκεφαλική παράλυση.

 

-Γενικά, ποιες είναι οι ελεγχόμενες ομάδες που μπορούν να συμμετάσχουν στην θεραπευτική ιππασία?

-Δεν υπάρχουν περιορισμοί σε αυτό. Αντενδείξεις υπάρχουν μόνο σε άτομα με οξείες λοιμώξεις και οξείς πόνους. Μόνο αυτό, σε όλους τους υπόλοιπους ενδείκνυται. Το μεγάλο λάθος που κάνουμε όμως, είναι ότι δεν διαχωρίζουμε την θεραπευτική ιππασία από την ιπποθεραπεία. Η θεραπευτική ιππασία χορηγείται όταν ο ασθενής είναι αρκετά αυτόνομος και μπορεί να ενεργήσει πάνω στο άλογο. Είναι δύσκολο και χρονοβόρο να δωθεί κάποια περιγραφή για τα άτομα που συνίσταται ιπποθεραπεία, διότι πρόκειται για άτομα απόλυτα ακινητοποιημένα και εξαρτημένα. Στην ιπποθεραπεία είναι απαραίτητα ειδικός εξοπλισμός και περισσότερο προσωπικό.

-Καταλαβαίνω πως σε αυτού του είδους θεραπεία συμπεριλαμβάνονται ασθενείς με εγκεφαλική παράλυση.

-Η εγκεφαλική παράλυση είναι ασθένεια, η οποία σε όλο τον κόσμο εμφανίζεται με την ίδια συχνότητα – περίπου 2/1000 άτομα. Αυτή η ασθένεια δεν επιρεάζεται από την τεχνολογική ανάπτυξη, από το επίπεδο του πολιτισμού κτλ. Υποστηρίζεται πως προκαλείται από λοιμώξεις κατα την κύηση ή από ασφυξία – ανεπαρκής ποσότητα οξυγόνου κατα την διάρκεια του τοκετού, το οποίο οδηγεί σε βλάβη του εγκεφάλου. Κάθε παιδί με εγκεφαλική παράλυση έχει ανεπιρέαστη νοημοσύνη, αλλά σε διαφορετικά επίπεδα. Ο τρόπος που μπορείς να επικοινωνήσεις πολλές φορές, είναι διαφορετικός και διανύει διαφορετικές οδούς. Πρέπει να βρείς άλλους τρόπους για να επικοινωνήσεις μαζί τους. Μιας και αυτά τα άτομα έχουν πολύ λιγότερες κοινονικές δεξιότητες από τους υπόλοιπους, η επίδραση του αλόγου είναι πιο εμφανής, πιο εύκολη, πιο δυνατή. Αυτά τα παιδιά δένονται πολύ πιο εύκολα με ένα ζώο και τα απότελέσματα είναι εμφανή. Πραγματικά αν σκεφτεί κάποιος, πριν χιλιάδες χρόνια ο μοναδικός τρόπος για να μετακινηθείς ήταν το άλογο, και αυτό έχει μεγάλη συμβολική σημασία, όπως ο ήλιος, η γη κ.ά. Το άλογο είναι συνδεδεμένο με την πίστη μας στην δυνατότητα να πας κάπου αλλού, όπως επίσης δίνει και κάποιο αίσθημα ελευθερίας. Είναι γεγονός ότι αυτά τα παιδιά που έχουν προβλήματα, ανεβαίνουν στο άλογο και κάνουν πράγματα που κάνουν και οι συνομίληκοι τους. Αυτό τους δίνει αυτοπεποίθηση και διαφορετική αυτοεκτίμηση.

Το μεγάλο λάθος που κάνουν οι οικογένειες είναι, ότι προσπαθούν να μετατρέψουν τα παιδιά τους σε φυσιολογικά παιδιά. Προσπαθούν να τα υποβάλλουν σε εγχειρήσεις, να τα κάνουν να φαίνονται φυσιολογικά στην εξωτερική εμφάνιση, ακριβώς όπως φαίνονται και τα υπόλοιπα παιδιά της ηληκίας τους. Αυτό όμως δεν έχει κανένα νόημα. Αυτό το παιδί είναι διαφορετικό, η επικοινωνία μαζί του είναι διαφορετική και είναι προτιμότερο να βρούν τρόπο, έτσι ώστε να αναπτύξουν αυτή την εναλλακτική επικοινωνία, να αναπτύξουν τις γνώσεις που έχουν, απ’ ότι να προσπαθούν να το επαναφέρουν στο φυσιολογικό. Αλλά πιθανών όλο αυτό να είναι συνδεδεμένο με πολύ αρνητικά συναισθήματα στην οικογένεια και γι αυτό το λόγο οι γονείς προσπαθούν να επαναφέρουν τα παιδιά τους σε επίπεδο, που να μοιάζουν με τα υπόλοιπα παιδιά τους.

-Θα θέλατε να μας εξηγήσετε λεπτομερώς, με παραδείγματα από την δική σας πρακτική εμπειρία, ποια είναι η αλλαγή που παρατηρείται σε αυτά τα παιδιά λόγω της θεραπευτικής ιππασίας?

-Μάλλον ψάχνετε για κάποιο θαύμα. Το θαύμα αυτό όμως, πρέπει να ψάξεις και να το βρείς. Να δεις τα συναισθήματα αυτών των παιδιών, τον τρόπο με τον οποίο περιγράφουν και βλέπουν τον εαυτό τους. Όλο αυτό αλλάζει ριζικά. Εμείς για παράδειγμα είχαμε ένα παιδί, του οποίου η μητέρα είχε.. πως να το πω, πολλά αρνητικά συναισθήματα για την ανάπτυξη του. Το είχε αφήσει σε κάποια κυρία, η οποία το φρόντιζε. Το αγόρι ήταν σε αναπηρικό καροτσάκι και ιδιαίτερα επιθετικό. Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν αυτά τα παιδιά είναι απελπιστικός. Καθόταν στο καροτσάκι του, χωρίς καμία επαφή με τον κόσμο γύρω του. Στα πλαίσια του προγράμματος μας, η γυναίκα αυτή το έφερνε για ένα χρόνο. Το αγόρι ήταν 14-15 χρονών, είχε δεθεί τόσο πολύ με το άλογο, είχε ισιώσει η πλάτη του και άρχισε να βλέπει τον κόσμο με διαφορετικό τρόπο. Η συναίσθηση για τον εαυτό του άλλαξε πάρα πολύ, κοινονικοποιήθηκε.

Εδώ θέλω να σημειώσω πως το βάδισμα του αλόγου είναι το ίδιο με του ανθρώπου. Γι αυτό το λόγο, τα παιδιά ηρεμούν. Αλλά αυτό πρέπει να το δει κάποιος με τα μάτια του για να καταλάβει ακριβώς τι εννοώ. Με ένα άλλο περιστατικό, χρησιμοποιήσαμε ένα ηλικιωμένο αθλητικό άλογο 22-23 χρονών, ιδιαίτερα ήρεμο και δεν είχαμε κανένα πρόβλημα μαζί του. Είχαμε έναν νεαρό 17-18 χρονών με παιδική εγκεφαλική παράλυση, με έντονο τρέμουλο – έτρεμε συνέχεια! Τον ανεβάζουμε στο άλογο, κρατιόταν καλά με ισιωμένο κορμό. Παράλληλα στο διπλανό στοίβο ξεκινούσε αγώνας υπερπήδησης εμποδίων. Το άλογο αυτό, θαρρείς και θυμήθηκε τα νιάτα του, ξεκίνησε απο στάση αμέσως σε καλπασμό κι εμείς δεν μπορούσαμε να το κρατήσουμε. Στρίβει προς τα δεξιά, τότε όλοι μας κιτρινίσαμε, αλλά στο τέλος καταφέραμε και το σταματήσαμε. Αυτό το παιδί για τα επόμενα 30 λεπτά δεν έτρεμε καθόλου. Δέχτηκε μεγάλο σοκ μέσω του σώματος του αλόγου. Πραγματικά, όλη τους την ζωή αυτά τα παιδιά τα προσέχουν, δεν νιώθουν την αδρεναλίνη, δεν έχουν εμπειρίες από δυνατά συναισθήματα.

-Όσο ξέρω, η υδροθεραπεία αντενδείκνυται για παιδιά με επιληψία. Ισχύει το ίδιο και για την ιπποθεραπεία?

-Όχι, δεν υπάρχει τέτοια οδηγία για την ιπποθεραπεία. Όπως προανέφερα εξαιρούνται μόνο οι οξείες λοιμώξεις και ο οξύς πόνος. Για όλες τις υπόλοιπες παθήσεις συστήνονται διαφορετικές εκδοχές της θεραπείας. Εμείς προσπαθήσαμε για παράδειγμα με τυφλούς ανθρώπους. Μου ήταν πολύ περίεργο, γιατί αυτά τα άτομα έχουν διαφορετική πειθαρχία από εμάς. Έπρεπε πρώτα να ψιλαφήσουν όλο το σώμα του αλόγου. Ήμουν πολύ εντυπωσιασμένη με τον τρόπο με τον οποίο αντισταθμίζουν τις αισθήσεις, και παρ’όλα αυτά προσανατολίζονται. Είχαμε την ευκαιρία μάλιστα να μάθουμε πως σε άλλες χώρες γίνονται και αγώνες ιππασίας για τυφλά άτομα.

 

-Σαν ψυχοθεραπεύτρια δουλεύετε με αυτιστικά άτομα… Τα τελευταία χρόνια πολλοί μιλάν γι αυτό.

-Πραγματικά τελευταία γίνεται λόγος για ένα “ΜΠΑΜ” αυτιστικών. Στις ΗΠΑ αναφέρουν πως μελετόντας τις οικογένειες, το 10% των παιδιών είναι αυτιστικά. Εγώ ασχολούμαι με την οικογενειακή ψυχοθεραπεία 10-12 χρόνια τώρα. Αυτιστικούς ποτέ δεν είχα δει, μόνο από τα βιβλία ήξερα περι τίνος πρόκειται. Τα τελευταία 2-3 χρόνια είχα αρκετούς αυτιστικούς. Συμπεριλαμβανομένου και ενηλίκων, που πέρασαν τα παιδικά τους χρόνια “περίεργα”, όπως αναφέρουν.

Ένας από τους θεραπευόμενους, έχει το λεγόμενο σύνδρομο Asperger, που είναι υψηλής λειτουργικότητας αυτισμός, και μέρος του πληθυσμού των ατόμων με αυτό το σύνδρομο είναι ιδιοφυίες. Με το που τον είδαμε την πρώτη φορά καταλάβαμε περί τίνος πρόκειται. Τον ρωτήσαμε αν έχει εξεταστεί ή αν έχει διαγνωσθεί από κάποιον, κι αυτός θύμωσε πάρα πολύ – μας αποκάλεσε μάγους, τέρατα και ότι δεν μας εμπιστεύεται πια. Μετά από δύο εβδομάδες έρχεται ξανά, πιο ήρεμος. Είχε κάνει κάποια τεστ στο ίντερνετ και γενικά είχε σκευτεί πολύ το θέμα. Μας είπε, πως “Όλη μου την ζωή ήξερα ότι κάτι τρέχει κι εσείς απλά δώσατε ένα όνομα στην κατάσταση μου.”

-Υπάρχουν θεωρίες για το τι μπορεί να προκαλέσει αυτισμό? Και μπορούμε να τον αποκαλέσουμε ασθένεια?

-Ο αυτισμός είναι είδος παρέκκλισης, αλλά δεν είναι ασθένεια. Οι περισσότεροι είναι πολύ λειτουργικοί μέσα στην κοινωνία, ειδικά εκείνοι με υψηλή νοημοσύνη, δημιουργούν μηχανισμούς για να ενταχθούν. Αυτός ο άντρας που σας ανέφερα, για παράδειγμα τα καταφέρνει τέλεια – έχει θέση μάνατζερ, ασχολείται με συγκεκριμένα πράγματα και τα υπόλοιπα τα αφήνει σε άλλους πιο επικοινωνιακούς ανθρώπους. Όσον αφορά τις αιτίες… ίσως σχετίζονται με την μητέρα. Οι αυτιστικοί δεν μπορούν να επεξεργαστούν τις αλλαγές. Τώρα έχουμε ένα κοριτσάκι 12 χρονών, με σύνδρομο Asperger. Ο άντρας που ανέφερα, έρχεται μια μέρα, ανοίγει την πόρτα, μας κοιτάει και τις δύο κι αρχίζει να βρίζει. Όταν ηρέμησε, τον ρώτησα τι συμβαίνει. Αυτός μου απάντησε : “Ανέλια, κουρεύτηκες!”. Τόσο μικρή αλλαγή, την οποία δεν μπορούσε να επεξεργαστεί, η οποία του προκάλεσε τεράστια ανυσηχία. Αυτά τα άτομα επίσης είναι επιρρεπή σε στερεοτυπίες. Αυτό το κοριτσάκι για παράδειγμα έχει στερεοτυπία με τις οσμές. Μαζεύει κάρτες και φυλλάδια από διάφορα μαγαζιά και τα μυρίζει. Γι αυτήν είναι πολύ σημαντικό να ξέρει ακριβώς πόσα φυλλάδια έχει και πως μυρίζει το καθένα. Μπορεί να σου αφηγείται ώρες γι αυτό. Παρ’όλα αυτά είναι πολύ έξυπνη. Συνήθως αυτά τα άτομα έχουν κλίση σε κάποιο αντικείμενο και είναι πολύ ταλαντούχοι σε αυτό.

Για να επανέλθω στην ιππασία – οι αυτιστικοί επωφελούνται πολύ από αυτή τη θεραπεία. Κατα κάποιο τρόπο τους βοηθά πολύ να συμπεριλάβουν τις αλλαγές του περιβάλλοντος στην συνείδηση τους σαν κάτι απόλυτα φυσιολογικό.

 

Μετάφραση μετα αδείας