Η ιππασία θεραπεύει

Ειδικοί μιλούν στα «Επίκαιρα» για τις πολλαπλές θετικές επιδράσεις που έχει η θεραπευτική ιππασία στα παιδιά με εγκεφαλική παράλυση και στα μη λεκτικά παιδιά καθώς και για τα πολλαπλά οφέλη της στην ψυχολογία και την κοινωνικοποίηση του ατόμου.

ΤΗΣ ΟΛΓΑΣ ΤΑΝΤΟΥ

Πλήθος ερευνών έρχονται να επιβεβαιώσουν αυτό που οι αρχαίοι πρόγονοί μας είχαν αντιληφθεί ήδη από τον 5ο π.Χ. αιώνα και για το οποίο συναντούμε σαφείς αναφορές στο έργο του Ξενοφώντα Περί Ιππικής Τέχνης: τα οφέλη της θεραπευτικής ιππασίας. Πρόκειται για μια θεραπευτική μέθοδο που συμπληρώνει τις κλασικές και η οποία πλέον συναντάται σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Ειδικοί μιλούν στα «Επίκαιρα» για τις πολλαπλές θετικές επιδράσεις που έχει η θεραπευτική ιππασία στα παιδιά με εγκεφαλική παράλυση και στα μη λεκτικά παιδιά καθώς και για τα πολλαπλά οφέλη της στην ψυχολογία και την κοινωνικοποίηση του ατόμου.


Κινητικές δεξιότητες στα παιδιά με εγκεφαλική παράλυση
Νικόλαος Πολύζος φυσιοθεραπευτής MA, Senior instructor of TR & Hippotherapy, πρόεδρος Πανελληνίου Συλλόγου Ιπποθεραπευτών και Εκπαιδευτών θεραπευτικής Ιππασίας (ΠΑΣΙΕΘΙ), προϊστάμενος Επιστημονικής Εταιρείας Θεραπευτικής Ιππασίας και Ιπποθεραπείας Ελλάδος (ΕΕΘΙΙΕ)

Η θεραπευτική ιππασία μπορεί να αποτελέσει ένα πολύ σημαντικό κομμάτι στη δημιουργία του προγράμματος αποκατάστασης των παιδιών με εγκεφαλική παράλυση. Τα παιδιά προσλαμβάνουν ένα φυσιολογικό πρότυπο κίνησης, το οποίο δεν έχουν, ενώ τους δίνεται η δυνατότητα να το αφομοιώσουν και να αποκτήσουν κινητικές δεξιότητες που θα τα βοηθήσουν να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής τους. Οι κινητικές αυτές δεξιότητες αποκτώνται μέσω ενός διάλογου κινήσεων που αναπτύσσεται μεταξύ της ράχης του αλόγου και του αναβάτη, όπου ο αναβάτης θα πρέπει να ανταποκριθεί σε κάθε μετατόπιση που του προσφέρει η κίνηση του αλόγου. Έτσι, μπορεί να εκπαιδεύσει ισορροπιστικές και προστατευτικές αντιδράσεις, να βελτιώσει την ισορροπία του και να αποκτήσει έλεγχο του κορμού του στην καθιστή θέση. Παράλληλα, η ανατομική ράχη του αλόγου δίνει στο παιδί τη δυνατότητα καθίσματος με αναχαίτιση του παθολογικού πρότυπου, προσαγωγής ισχίων με έσω στροφή, γεγονός που συμβάλλει σημαντικά στη σωστή φόρτιση και ανάπτυξη των αρθρώσεων του ισχίου και αποτρέπει σε μεγάλο βαθμό την πιθανότητα εξάρθρωσης αυτού.


Πώς επιδρά η κίνηση του αλόγου στον αναβάτη
Αλεξάνδρα Στεργίου, καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής, υπ. διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Έρευνες έχουν δείξει ότι η τρισδιάστατη κίνηση που μεταδίδεται από το άλογο στον ασθενή είναι σχεδόν παρόμοια με την ανθρώπινη βάδιση. Δηλαδή η κίνηση του αλόγου μεταδίδει στη λεκάνη του αναβάτη την ίδια κίνηση που δίνουν τα πόδια στον άνθρωπο στη διάρκεια της βάδισης. Μέσω της κίνησης του αλόγου μεταδίδονται νευρολογικά ερεθίσματα που βοηθούν στη βελτίωση της στάσης, της ισορροπίας και της βάδισης. Ακόμη και σε άτομα που δεν μπορούν να βαδίσουν γίνεται άσκηση στη λεκάνη και στον κορμό τους όμοια με αυτή της φυσιολογικής βάδισης. Επίσης, λόγω της προσπάθειας του ατόμου να καθίσει σωστά στη ράχη του αλόγου, εξασκείται – βελτιώνεται τόσο η στάση του σώματος όσο και η ισορροπία του.

Κατά τη διάρκεια της ιππασίας αυξάνεται η μυϊκή δύναμη, το εύρος κίνησης, η λειτουργικότητα αλλά και οι περιστροφικές ικανότητες του παιδιού ή του ενήλικα.

Η θερμότητα της ράχης του αλόγου μεταφέρεται στον ασθενή και, σε συνδυασμό με τις ρυθμικές κινήσεις, βελτιώνει το κυκλοφορικό του σύστημα, ομαλοποιώντας παράλληλα το μυϊκό του τόνο. Αξίζει να σημειωθεί πως σε παιδιά με σπαστική τετραπληγία έχει αποδειχτεί ότι η θεραπευτική ιππασία βοηθά στη στήριξη της κεφαλής και στην ευθυγράμμιση των ώμων.


Πώς βοηθά η ιπποθεραπεία στην εξέλιξη του λόγου σε μη λεκτικά παιδιά
Απόστολος Μαυρομάτης, B.Sc. M.Sc. Λογοθεραπευτής/Λογοπαθολόγος – Εκπαιδευτής Θεραπευτικής Ιππασίας – Ιπποθεραπευτής.

Όταν γίνεται μια αξιολόγηση σε παιδιά χωρίς ομιλία (μη λεκτικά), τις περισσότερες φορές οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι η αιτία βρίσκεται σε αυτό που ονομάζουμε «αισθητηριακό σύστημα». Οι δώδεκα αισθήσεις του ανθρώπου συνεργάζονται ταυτόχρονα για να παραχθεί επικοινωνία λεκτική και μη λεκτική (νεύματα, εκφράσεις προσώπου, βλεμματική επαφή κ.ά.). Η ιπποθεραπεία είναι μια πολυαισθητηριακή θεραπεία, που εξασκεί και ρυθμίζει δηλαδή όλες τις αισθήσεις ταυτόχρονα με κάθε βήμα του αλόγου.

Τα μη λεκτικά παιδιά στην αρχή φαίνεται ότι έχουν προβλήματα ακοής, ενώ στην ουσία τα ακουστικά ερεθίσματα που δέχονται παρουσιάζουν αστοχία ή τα επεξεργάζονται διαφορετικά, με αποτέλεσμα ποτέ να μην έχουν εκφέρει ομιλία. Η ισορροπία που επιτυγχάνεται μέσω της ιπποθεραπείας έχει μεγάλη επιρροή στην ευστοχία των ακουστικών, οπτικών, απτικών και άλλων ερεθισμάτων (όλα εξίσου σημαντικά για την επικοινωνία). Η απόκτηση σωστής κάθετης στάσης του σώματος και του κεφαλιού βοηθά τη διαφραγματική αναπνοή, την καθετοποίηση του λάρυγγα (φώνηση) και την ενδυνάμωση των μυών άνω και κάτω του υοειδούς οστού (κατάποση, άρθρωση), ενώ ταυτόχρονα ρυθμίζονται σε αισθητηριακό επίπεδο.

Συνοψίζοντας, χτίζεται μετέπειτα η ομιλία με λογοθεραπευτικές ασκήσεις, εφόσον υπάρχει το υπόβαθρο που προαναφέρθηκε για να μπορέσει ο ιππέας να δεχτεί τον ήχο και να τον παγιώσει.


Τα ψυχολογικά οφέλη
Δρ. Σοφία Τριανταφυλλίδου, ψυχολόγος – επιστημονική συνεργάτις ΑΤΕΙ Αθήνας, γενική γραμματέας Πανελληνίου Συλλόγου Ιπποθεραπευτών και Εκπαιδευτών Θεραπευτικής Ιππασίας (ΠΑΣΙΕΘΙ)

Το σημαντικότερο ίσως πλεονέκτημα της θεραπευτικής ιππασίας είναι ότι προσφέρει ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούμε να παρατηρήσουμε το σώμα και τον ψυχισμό να δρουν ενοποιημένα, αφού πα-ράλληλα με το σώμα κινητοποιείται και το γνωστικό και συναισθηματικό σύστημα.

Οι ψυχαναλυτές παραλληλίζουν την εμπειρία της σχέσης με το άλογο με τις πρώιμες σχέσεις μεταξύ του βρέφους και του ατόμου που το φροντίζει (επικοινωνία με ένα μεγάλο υποστηρικτικό ον βασισμένη στο άγγιγμα, στο ρυθμό και σε άλλους μη λεκτικούς τρόπους). Μαθαίνοντας να σχετίζεται με το άλογο, βελτιώνονται οι γνωσιακές, συναισθηματικές και κοινωνικές δεξιότητες καθώς και οι σωματικές δεξιότητες του ατόμου.

Ο θεραπευτής δημιουργεί ένα ελεγχόμενο, ασφαλές πλαίσιο για τον θεραπευόμενο και είναι παρών με όλες του τις αισθήσεις, έτοιμος να λάβει τα μηνύματα απ΄ όλα τα κανάλια επικοινωνίας και να τα χρησιμοποιήσει για να εμπλουτίσει τη θεραπεία.

Οι επαγγελματίες Υγείας συνήθως εστιάζουμε στην ασθένεια, την παθολογία – και όχι στα υγιή στοιχεία του ατόμου. Αντιθέτως, η θεραπευτική ιππασία εστιάζει στις δυνατότητες στην εγγενή τάση που έχουν τα ανθρώπινα όντα να προσαρμόζονται, να εξελίσσονται και να πραγματώνουν το δυναμικό τους.


Κοινωνικοποίηση μέσω της θεραπευτικής ιππασίας
Κατερίνα Χομορίτη, καθηγήτρια Ειδικής Φυσικής Αγωγής – εκπαιδεύτρια Θεραπευτικής Ιππασίας στο Σύνδεσμο Θεραπευτικής Ιππασίας Ελλάδας

Μέσω της θεραπευτικής ιππασίας ενισχύονται οι κοινωνικές δεξιότητες του ατόμου και του διδάσκονται κοινωνικές συμπεριφορές οι οποίες μπορούν να γενικευθούν και να μεταφερθούν και στα υπόλοιπα κοινωνικά πλαίσια, πέραν της θεραπευτικής ιππασίας.

Σε πολλές περιπτώσεις το βίωμα της σχέσης του ανθρώπου με το άλογο μοιάζει με το βίωμα της σχέσης μεταξύ ανθρώπων. Το άτομο κινητοποιείται έτσι ώστε να βρει έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας με το άλογο, μια διαδικασία που οδηγεί στην καλλιέργεια σεβασμού και αγάπης προς τα ζώα, στην ελάττωση της εσωστρέφειας και στη δημιουργία ενός συναισθηματικού δεσμού.

Ο εκπαιδευόμενος αντιλαμβάνεται με βιωματικό τρόπο τη σημαντικότητα των ορίων και την ανάπτυξη εμπιστοσύνης και ενσυναίσθησης για τη δημιουργία μιας επιτυχούς σχέσης, στην οποία, αφού νιώσει ασφαλής και αποδεκτός κινητοποιείται για τη διατήρηση και τη βελτίωσή της.

Το αίσθημα της επιτυχίας που αποκομίζει το άτομο ενισχύει την αυτοεικόνα και την αυτοπεποίθησή του, με αποτέλεσμα να ενδυναμώνεται και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες ώστε να εμπλέκεται και σε άλλες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Άλλωστε, στο πολυαισθητηριακό πλαίσιο της θεραπευτικής ιππασίας προωθείται η ανάπτυξη της ομαδικότητας και της συνεργασίας μέσω της επαφής και με τα υπόλοιπα άτομα που εμπλέκονται σε αυτή, όπως εκπαιδευτές εθελοντές και λοιποί συνεκπαιδευόμενοι. Τελικά, ο εκπαιδευόμενος μαθαίνει πώς να λειτουργεί σε μια ομάδα, το ρόλο και τη θέση του σε αυτή και επιπλέον η εκπαιδευτική διαδικασία αποτελεί πρόσφορο περιβάλλον για τη δημιουργία φιλικών δεσμών με άτομα που μοιράζονται κοινά ενδιαφέροντα και εμπειρίες.

Πηγή: «Επίκαιρα»